Naar Brits Guyana

We reizen een stukje terug richting Paramaribo en slaan af bij het Brokopondo meer. Oppervlakte zo groot als de provincie Utrecht.

We verblijven op Ston (schier-)eiland. Een boottocht tegen zonsondergang geeft surrealistische beelden: honderden dode bomen steken boven het water uit. Op een eiland speuren we naar brulapen en we vinden ze ook. 

Volgende dag naar de Brownsberg, waar naar bauxiet en goud gezocht is maar nu een natuurgebied is. We lopen door het oerwoud naar een waterval maar het is droge tijd dus slechts een relatief dun straaltje. En ook weer weinig vogels dat valt me erg tegen. 

Slippend daalt de bus af over een dirtroad met grote feloranje plassen: hier regent met vaker, maar gelukkig is het een 4-wheel drive met rollbar aan de binnenkant: in de regentijd moet dit pad onbegaanbaar zijn. Nog even een duik in het meer en dan diner&slapen.

Nu 2 reisdagen: via Paramaribo langs de kust naar Nickerie over slechte wegen om te eindigen in een beetje ranzig hotel, met muggen want we zitten hier langs de kust. In het binnenland helemaal geen last van gehad. Je zou het andersom verwachten, niet?

Hier laten we nog meer bagage achter. De volgende dag om 6 uur op naar de boot over de rivier naar Guyana. Slechts 20 minuten varen maar het controlecircus aan beide zijden neemt 4 uur in beslag! Check op gele koorts prik, paspoort uitstempelen, controle op smokkelwaar in de bus. En dat aan beide zijden. 

Met een onderbreking van 2 uur voor een lunch 😩 over prima wegen naar Georgetown om tegen de avond te eindigen in een hotel met mooie kamers.

Lekker uitslapen en tegen 12 uur naar vliegveld. We worden op gewicht verdeeld over 2 vliegtuigjes. In bijna een uur vliegen we naar de Kaieteur waterval een leuke vlucht over dicht oerwoud doorsneden door rivieren. Her en der zijn nederzettingen en goudzoekersplekken goed zichtbaar we vliegen niet hoog.

Met een gids lopen we naar enkele plekken met uitzicht op de waterval. Nergens hekken, één verkeerde stap en je hebt nog 250 m de tijd om na te denken. We zien enkele mannetjes rotshanen met hun fel oranje prachtkleed. HA, bonus!

Op de terugweg zit ik naast de piloot leuk om te zien wat er al zo op het dashboard staat en hoe hij de grote wolken ontwijkt. 

Bij thuiskomst blijkt één van de thuisblijvers op klaarlichte dag overvallen te zijn (mislukt, dader gearresteerd via getuigen). Dus oppassen maar wij zijn zo wit dat valt erg op.

Vandaag een bustour naar wat kerken, een mottig museumpje, het parlementsgebouw met veel uitleg (was leuk en echt interessant) en wat lopen over de markt. Ik post na veel moeite een brief aan een lokale zendamateur maar had de hulp van een local nodig om de lange rijen op het postkantoor te ontwijken. Tijd kost hier niks.

Om eerlijk te zijn is Georgetown de lange reis vanuit Paramaribo niet waard. Ik ben blij dat we de waterval hebben gedaan, want 2 dagen alleen maar deze stad is niks.

Smiddags wat rondhangen, morgen om 03.30 (!!) weg naar de boot en het hele circus eromheen.

De groep is okee. Zeer bereisd, en zeer gevarieerd. Vijf stellen, twee keer twee broers en de rest alleengangers. Drie mannen die eruitzien als commando’s, tattoos and all, maar heel zachtzinnig blijken. Twee mannen waar je niks van hoort of ziet. Een dame die zich opstelt als assistent-reisleidster, tot ergernis van de rest van de groep, maar dat is dan ook de enige stoorzender. Zij is kandidaat voor de Bineke-bokaal (uitleg zo nodig mondeling).

De rest is helemaal prima.

Rondreis Suriname: het binnenland in

De reis ging op schema en op het vliegveld werden we opgewacht door de Djoser afhaler. Langzaam druppelden de overige 18 groepsleden naar buiten en stelden zich voor. Niet te onthouden zo veel namen maar dat komt wel.

Op weg naar Paramaribo in een dikke file. Het is lang weekend, maandag is de dag van de revolutie en dus vrij. En in de stad allerlei officiële evenementen. Maar dan zijn wij al weg.

Nog even geld wisselen in een donker straatje en om 10 uur in het hotel (4 uur tijdverschil met Nederland).

 Vroeg wakker, vroeg ontbijt en om 8 uur stadswandeling. Qua afstand stelde het niet zoveel voor want alle historische gebouwen liggen vlak bij elkaar. De uitleg was goed: alles over de achtereenvolgende kolonisten (de eerste kwamen uit Barbedos), de ‘import ‘ van slaven uit diverse delen van de wereld, en de laatste ontwikkelingen na de  verzelfstandiging. De bevolkingssamenstelling is dus zeer divers qua afkomst/etniciteit en religie, de laatste jaren zijn er ook nog veel Chinezen gekomen. Maar toch gaat het er goed aan toe in de maatschappij. Iedere groep heeft wel zijn eigen kerk en taal en sociale omgeving, maar de synagoge staat meteen naast de moskee. Geen probleem.

Langs de Suriname rivier naar fort Zeelandia waar destijds de moord op 15 mensen heeft plaatsgevonden (“tijdens een vluchtpoging, dat is het officiële verhaal”). Gezien de hoge muren en de kleine poort een onwaarschijnlijk verhaal. Maar heer B. komt er (nog steeds) mee weg. Het is een heel klein fortje, maar mooi onderhouden en informatief museum. Voor het fort staat een beeld van de jonge Wilhelmina.

De zondag in Paramaribo is erg rustig, op de terrasjes meer toeristen dan locals. Dus wij hebben het ook rustig aan gedaan. Wat kleren overgepakt, morgen gaan we naar het zuiden de rivier op richting Brokopondo. En dan mogen we maar een beperkte hoeveelheid bagage meenemen. Pas over 11 dagen (!) komen we hier weer terug om de rest op te halen. Met die vochtige hitte wordt dat wel een beetje ransen...

Maandag via de ‘highway’ naar het Zuiden, het binnenland in. Met 20 mensen in een busje plus bagage is het vol vol. Busje had wel wat groter gemogen Djoser! Gelukkig om het uur een stop, even ademen buiten.

Het landschap wordt oerwoud-achtig maar ook open stukken savanne. We komen langs het voetbalkamp van Seedorf (te koop) en de aluminium fabriek die buiten werking is (ook te koop).

Na 4 uur rijden is de weg op. We stappen in een korjaal (lange slanke boot met buitenboord motor) en varen vervolgens naar de eindbestemming een kampement met kleine houten hutjes aan de rivier. Mooi plekje met vogelgeluiden maar we zien ze niet veel.

S’middags nog even zwemmen in de rivier wat een watervalletje en daarna een goed diner. Het is strak om 7 uur donker maar het valt wat betreft de muggen mee, zelfs Else klaagt niet.

Een nachttoer in de korjaal over de rivier is erg leuk: jagende nachtzwaluwen en kaaimannen op de wal en soms in het water. De stuurman weet gelukkig in het pikkedonker de stroomversnellingen en rotsblokken te ontwijken! Het is kleine droge tijd dus de rivier staat laag. Soms regent het even maar dat is vooral in de nacht en anders word je er nauwelijks nat van.

Daarna op bed, planken met een heel dun matrasje. Keihard.

Overdag in de zon is het behoorlijk heet, de zon gaat vrijwel recht over ons heen. Maar er is vaak bewolking en een briesje en de nacht is koel genoeg en geen airco nodig (is er ook niet).

Dinsdag naar een museum, 2 uur varen van hier. Heerlijk in de korjaal langs de oevers, beetje rondkijken. Het water staat laag, en bij 2 stroomversnellingen moeten we eruit en een stuk over de wal lopen. De motor gaat een keer stuk, kan gebeuren. 

Afijn na 3,5 uur zijn we in een Marron-dorp: gesticht door gevluchte slaven. Zo zijn er veel dorpen langs de rivier, sommige (christelijke) heel prominent te zien, sommige (de heidense) goed verstopt. Heeft allemaal met historie en strijd te maken, lang verhaal.

Na de meegebrachte lunch en een rondleiding door het dorp komen we bij het museum dat vooral wat inzage gaf over de traditionele manier van leven. Daarbij een houtwerkplaats met prachtige dingen, maar te groot, te zwaar om mee te nemen.

De lange weg terug op de houten bankjes was heel pijnlijk aan de billen en rond 6 uur terug. Een lang dagje in de brandende zon..

‘S avonds houtvuur en liedjes met een gitaar: ouwerwets leuk! Voor Else, Aart vindt dat niks.

Straks weer bootje, bus en weer bootje.

1 jaar warmtepomp

Na precies 12 maanden kunnen we de balans opmaken van de inzet van de Elga.
Minder gas gebruikt: ruim 800 m3 minder (van 1575 naar 740).
-> besparing 55%

Meer elektriciteit gebruikt, schatting 1900 kWh (in het begin niet goed bijgehouden). Deels komt deze energie uit de poel van 'op jaarbasis teveel geproduceerde energie' (door de zonnepanelen), waar Greenchoice maar 11 ct/kWh ex BTW voor betaalt. Dat is ongeveer 800 kWh. De rest is gekocht tegen normaal (dag-)tarief +- 21 ct/kWh.

Als je dat uitrekent kom je onder de streep op een daling in energiekosten van ongeveer € 220. En daarmee de terugverdientijd op minstens 20 jaar....

De komende jaren wordt het terugverdienen wel beter omdat de elektrische energie veel minder in prijs stijgt dan de gasprijs.

Dan de vraag: bevalt het?
Nou, het valt niet mee. Ik heb de indruk dat het vermogen (max. 1 kW in en 5 kW uit, wat in de praktijk niet gehaald wordt maar blijft steken op 80-85%) niet genoeg is voor het huis. Bij 5 graden buitentemperatuur is aan aanvoertemperatuur (het door de Elga verwarmde water) nauwelijks 30 graden. Vloertemperatuur is dan nauwelijks 27 graden en dat is toch echt te laag om het huis op 20 graden te krijgen. Na 5 uur draaien is de kamer 19,5 graad na een nachtverlaging tot 19,5 graad. Dat schiet niet op.

Ook zijn er problemen in het gebied waar de CV-ketel en de warmtepomp 'samenwerken' omdat ze allebei ingeschakeld zijn. De warmtepomp gaat uit bij < +3 graden, de CV kan bijspringen vanaf 7 graden of lager.
Door diverse (technische) oorzaken gaat de CV vaak in storing als beide systemen zouden moeten werken en komt dan een periode niet bij terwijl het Elga-systeem dat wel aanstuurt en daar dus ook extra warmte van verwacht. Dit gebeurt veelal aan de 'randen' van de dag, dus in de ochtend (overgang van CV naar warmtepomp) en de avond (overgang van warmtepomp naar CV). Ik heb al heel wat uren geprutst en getest oa aan de pompsnelheid van beide systemen, maximum vermogen van de CV-ketel, aanpassing van temperatuur
gebied waar hybride samenwerking aan de orde is (3<>7graden), etc. Maar het is nog niet opgelost.

Dan maar snel de houtkachel aan